مدل تعالی

مدل تعالی سازمانی (EFQM) – بازار مالی اسلامی از: مهدی امینپور

ویژگیهای مدل تعالی 1- عمومیت که چارچوبی برای سازمان ترسیم میکند. عمومیت بیمارستانها، نهادهای غیرانتفاعی مانند بنگاه خیریه، دانشگاهها و بسیاری از نهادهای غیرصنعتی استفاده میشود. 2- جامعنگری – سازمان تمامی حوزههایی که در موفقیت سازمان دخیل هستند توجه میکند. 3- امتیازدهی – در اجرای هر وظایفی مشخص موفق شدهاند و هدفی مشخص اعلام می شود. و از منطق رادار Radar (Assess Review Result, Approach, Deploy) پیروی میکند. 4- بهبود مستمر در رابطه با مدیریت کیفیت جامع است. 5- توانمندیها و نتایج - نتایج باید ناشی از توانمندسازها باشد. 6- اندازهگیری – ارزیابی نحوه عملکرد فرایند در سازمان اساس کار است. 7- مقایسه مبنای این مدل براساس همسنجی با شرکتهای مشابه است.

معیارهای مدل تعالی – پنج معیار آن – توانمندسازها و چهار معیار دیگر نتایج است.

توانمندسازها عبارتند از: 1- رهبری 2- خط مشی و استراتژی 3- کارکنان 4- مشارکتها و منابع 5- فرایندها، نتایج عبارتند از: 6- نتایج مشتریان 7- نتایج کارکنان 8- نتایج جامعه 9- نتایج کلیدی عملکرد.

EFQM – خلاصه

European Foundation of Quality, Management میباشد. که در رابطه با مسئولیت اجتماعی و اخلاقی سازمان است.

* سیستم نظام مالی اسلامی از بانکداری اسلامی، بیمه اسلامی، بازار سرمایه اسلامی به صورت بخش اساسی در بازار مالی جهانی تبدیل کرده است و بعنوان نظام مدل کلاسیک بسیار مورد توجه است. سیستم نظام مالی اسلامی به خدمات، عملیات و معاملات بازار مالی مربوط میشود که با اصول، رویهها و قوانین اسلامی مطابقت دارند. قوانین مربوط به عدالت اجتماعی، انصاف و برابری و نیز معقول بودن معاملات مالی باید توجه داشت.

* خدمات و محصولات مالی اسلامی با استفاده از دو رویکرد متفاوت بوجود آمده است.

1- خدمات و محصولات کلاسیک موجود که از نظر اسلامی اجمالاً قابل قبول هستند و سپس یکسری تغییرات و اصلاحات روی آنها انجام میشود که کاملاً با اصول شرع مطابق شوند 2- اعمال اصول متنوع شرهی مانند مضاربه و اجاره و غیره به نوآوری محصولات و خدمات جدید پرداخته می شود. مضاربه (مشارکت در سود) و اجاره (لیزینگ) و نبود ربا و ...

* بانکداری اسلامی محرکی برای گسترش فعالیتهای اسلامی در دیگر بخشهای بازار بود. منبع نقدینگی اساسی برای بانکهای اسلامی مقادیر کلان ثروت در منطقه معین نفت با افزایش قیمت آن رونق اقتصادی را در کشورهای منطقه خاورمیانه آورده است. نظام مالی اسلامی راهبرد برد – برد دارد. که روابط بین نهادهای اقتصادی را منصفانه تعریف میکند و نظام عادلانه است. نظام مالی اسلامی از هرگونه روابط خصمانه، طالمانه و ناسازگار به دور است. * هدف نظام اسلامی، کارآیی در تسهیم ثروت و مهمتر ا آن بکارگیری سرمایه برای رسیده به بهرهوری است.

* بیمه اسلامی (تکافل) با توجه به اصول جبران خسارت و مسئولیت مشترک در میان جامعه بود که در آن از ابزارهای مطابق با شرع استفاده شد تکافل یا بیمه اسلامی با پوشش دادن ریسک و حمایت از رشد و توسعه اقتصادی، نقش مهمی را در تجمیع وجوه در بلند مدت ایفا میکند. بیمه و بانگداری اسلامی، بهتنهایی و بدون برخورداری از حمایت یک بازار سرمایه اسلامی نمیتوانستند به فعالیت خود ادامه دهند * بسیاری از کشورهای اسلامی محصولات و نهادهای مالی اروپایی را اقتباس میکنند.

* در حال حاضر مضاربه یکی از مهمترین اصول شرع در فعالیتهای سرمایهگذاری است که برای دارنده سرمایه این فرصت را فراهم میکند که سرمایه خود را در طرح معینی سرمایهگذاری کند. بدون اینکه درگیر مدیریت آن شود. و تعهدات وی نیز به سرمایه آورده شده محدود می شود در نظام ربوی بهره تثبیتی است و به زیان یک طرف در موسسه اقتصادی است. در مضاربه یک کارآفرین وجود دارد که مدیریت طرح را به تنهایی به عهده میگیرد موسسه مالی نقش عامل یا کارآفرین را ایفا میکند، موسسه مالی با استفاده از مضاربه نقش یک واسطه را بین سرمایهگذار و کارآفرین ایفا میکند. مشارکت (مشارکت در سود و زیان) این دو از ابزارهای تأمین سرمایه هستند.

در بانکداری اسلامی که در سراسر جهان پراکنده است. بخش اعظم موسسات مالی اسلامی و نیز افزایش تقاضای مسلمانان برای محصولات و گزینههای سرمایهگذاری اسلامی بوجود آمد. تاسیس بانکهای اسلامی عامل رشد و توسعه کل صنعت خدمات مالی اسلامی بوده است.

* بیمه اسلامی که تکافل به معنای مسئولیت مشترک و ضمانت مشترک است. بیمه اسلامی یا تکافل برخلاف بیمه متعارف از عنصر (عدم اطمینان) یا غرور و (میسر) یا قمار بدور است. عدم اطمینان در بیمه متعارف از آنجا ناشی میشود که شرکت بیمه توافق میکند رد صورت بروز حادثه، مبلغ مشخصی را به عنوان خسارت به شخص بیمه شده بپردازد. شرکت تکافل مالزی اولین شرکت بیمه اسلامی در مالزی است. که از اصل مضاربه (توافق مشارکت در سود) استفاده میکند. در حالی که شرکت تعاونی تکافل در عربستان سعودی اصل وکالت (توافق مبتنی بر حقالزحمه) را استفاده میکند این دو اصل شرعی هر دو بر پایه مشارکت مشتری و شرکت بیمه در سود و زیان استوار است.

* در بانکداری اسلامی از اصول مضارب، مشارکت، بیع، ثمن موجل (فروش اقساطی) و اجاره (لیزینگ) استفاده می شود. در اسلام پول نشاندهنده قدرت خرید است. و پول بدون ایجاد ارزش افزوده به منظور کسب قدرت و نمیتواند بیشتر استفاده شود.

بانک اسلامی در 1963 میلادی در مصر تامین شد و یک بانک پسانداز بود و براساس اصل مشارکت سود در فعالیت ها میکرد. بانک توسعه اسلامی در سال 1975 میلادی با حمایت سازمان کنفرانسی اسلامی تاسیس شد. عملکرد بانک توسعه اسلامی کمک به توسعه اجتماعی و پیشرفت اقتصادی (از طریق تامین سرمایه و اعطای به طرح های مطابق با شرع) کشورهای عضو و ارتقای بانکداری اسلامی در سطح جهانی است. بانک اسلامی دوبی در سال 1975 میلادی بلافاصله بعد از استقرار بانک توسعه اسلامی تاسیس شد در سال 1977 میلادی نیز موسسه مالی کویت شروع به فعالیت کرد. اکنون 265 بانک اسلامی وجود دارد. که اوراق بهادار را بازار منتشر میسازد. بیمه تکافل اسلامی و بیمه اتکایی اسلامی در باهاماس و شرکت تکافل اسلامی در لوکزامبورگ و شرکت تکافل اسلامی در بحرین. شرکت بیمه اتکایی درواقع دیگر شرکتها را در مقابل زمین با ریسک از دست دادن سرمایه بیمه میکند. بیمه اسلامی از اواخر دهه 1970 میلادی شروع به فعالیت کرد.

* بازار سرمایه اسلامی – ساختار محصولات و فعالیتهای تامین مالی و سرمایهگذاری آن مطابق اصول شرعی تعریف شده است و پیامد پیشرفت طبیعی صنعت خدمات مالی اسلامی است. نخستین انتشار موفقیت آمیز اوراق قرضه اسلامی در سال 1983 میلادی توسط دولت مالزی صورت گرفت. و هدف اصلی در انتشار این اوراق، تسهیل فرایند مدیریت دارائیها در نظام بانکداری اسلامی بود. بانک مرکزی کویت برای تامین مالی خرید دارایی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس اوراق قرضه بدون بهره منتشر کرد. جمهوری اسلامی ایران نیز اوراق مشارکت منتشر کرد. و موفقیت اوراق قرضه اسلامی در جهان باعث شد این اوراق به یک منبع تامین مالی جایگزین تبدیل و توسط بسیاری از کشورها و شرکتها استفاده شود.

* سهام در شرکت ها براساس قوانین اسلامی باشد و از موارد ممنوع چون الکل – قماربازی – محصولات تهیه شده از خوک – پرنوگرافی در تجارت بدور باشد. سهام شرعی بایستی از مهمترین نسبتهای مالی استفاده کند که نسبت بدهی به سرمایه – نسبت موجودی نقد و اوراق بهادار بهرهدار به سرمایه – نسبت موجودی نقد به دارائیها. شرکتها و بعضی از کشورها براساس معیار تجاری و مالی از سازوکار تزکیه برای تطهیر سرمایهگذاریهایی که به فعالیتهای ممنوعه مشغول هستند استفاده میکنند. صندوقهای سرمایهگذاری اسلامی این کار را برای سرمایهگذاران حقیقی خود انجام میدهند. صندوقهای اسلامی در سطح جهان که بیشترین فعالیت های آنان سرمایهگذاری در سهام شرعی است، مانند صندوق پوشش ریسک اقتصاد که توسط شرکت توسعه اقتصاد اسلامی در کشور مالزی شناسایی و سهامی که با اصول شرعی منطبق هستند توسط یک سازمان و گروه مالی آن را متمرکز انجام میدهد. استفاده از پول در شرکت یا صنعت پنانچه منجر به زمین شود. بهره ثابت پرداخت شود. این بیمه شرعی و غیرقانونی است در مورد غرر (عدم اطمینان) و قمار (شرطبندی و گروهبندی) که در قانون مدنی جمهوری اسلامی ماده 654 قمار نامشروع میباشد که براساس برد و باخت و غلبه کردن در معاملات است. و غرر (عدم اطمینان) یا عدم علم به اصل وجود معامله – مجهول بودن مورد معامله – عدم قدرت به تسلیم مورد معامله مورد سرزنش و توبیخ مردم است. و اجتناب از آن لازم است. و براساس شناخت مردم است. این تیمیه که مورد تایید گروههای سلفی و تکثیری و افراطی است مانند داعش، النصره، طالبان، القاعده، بوکوحرام میان غرر و قمار بعضی وجوه و اشتراک دانسته سبب شده به این اشتباه برسد که چون فکر دو قمار و غرر نتیجه پایان آن مجهول است هر دو از یک نوع میداند و یک حکم را مورد آن محقق میداند.