برنامه

برنامه های توسعه بعد از انقلاب

برآن هستیم که برنامه های توسعه را بعد از انقلاب مورد بررسی قرار دهیم.

برنامه اول که تصویب نشد .

اولین برنامه توسعه بعد از انقلاب که به برنامه غیر مصوب معروف است در بین سالهای 66-1362 تدوین گردید. در آن زمان به دلیل شرایط جنگ و فشارهای اقتصادی این برنامه به تصویب نرسید . از شاخصه های این دوره نقد سیاستهای رشد محور قبل از انقلاب ، خودکفایی کشاورزی به عنوان محور توسعه ، ادامه و تداوم جنگ ، پذیرش بعضی از مفاد تعدیل اقتصادی و محدود شدن خدمات رفاهی دولت، کاهش تدریجی مقدار یارانه ها و استخدام نکردن و اصلاح تشکیلات دولت می بود.

برنامه اول

اولین برنامه توسعه بعد از انقلاب در سال 1368 تصویب گردید و معروف به برنامه سازندگی می باشد.سیاستهای کلی این برنامه تعدیل ساختارهای اقتصادی و بازسازی و رشد اقتصادی می بود. برنامه ریزان رشد اقتصادی را بجای توزیع درآمدها اولویت دادند. به استفاد کارشناسان در این برنامه استراتژی مشخص نیست و آن فقط یک برنامه اقتصادی است. بازسازی رشد اقتصادی ، کاهش وابستگی اصلاح الگوی مصرف، عدالت اجتماعی و توجه به کاهش سطح خدمات دولتی در بخش آموزش، مشخصه اصلی این برنامه است . اما در این سالها که تهاجم عراق به کویت و افزایش قیمت نفت و نیز افزایش سهم صادرات ایران در اوپک باعث می گردد اوضاع مالی وضعیت مناسبی یابد. سیاستمداران برای ایجاد ارتباط با دنیا از بانکهای جهانی وام دریافت نمودند و به معنای پذیرفتن شرایط نظام بین الملل می بود. سازمانهای بین المللی با بازار آزاد، گسترش خصوصی سازی ، کاهش یارانه ها، حذف گمرکی و ... وام در اختیار دولتها می گذارند.

برنامه دوم – برنامه دوم توسعه بعد از انقلاب (78- 1374) مهمترین سیاست تعدیل بود. در این مدت سیاستهای رشد با محوریت برنامه کشاورزی تنظیم گردید و به برنامه هایی مانند هدفمند سازی یارانه ها ، پرداخت های انتقالی، گسترش بیمه های همگانی و ... دنبال شد . کنترل جمعیت و دیگر مسایل اقتصادی می باشد. از مسایل رویدادی این دوره بحران ارزی، تورم 49 درصدی ناکارآمدی نظام اداری در اجرای سیاستهای حمایتی، عقب نشینی دولت از سیاستهای تعدیل به سوی سیاست تثبیت واصلاح جنبش اصلاح طلبی می باشد.

برنامه سوم – در برنامه سوم توسعه بعد از انقلاب (83-1379) مهمترین مسئله کمبود منابع جایگاه بین المللی و مسئله سنی جمعیت می باشد. متغیرهای اصلی این برنامه- کاهش تورم و بیکاری و رشد اقتصادی بوده است . حقوق شهروندی و گسترش مشارکت مردم در نهادهای مدنی و اهمیت دادن به تأمین اجتماعی و اشتغال از مسایلی است که مورد توجه بوده است.

برنامه چهارم- برنامه چهارم متفاوت از برنامه های دیگر بوده است. این برنامه در قالب یک سند چشم انداز به مسأله تنظیم شده است این سند در چهارچوب 4 برنامه تنظیم گردیده است که برای دولت ها با وقت مأموریت هایی و مشخصه هایی در نظر گرفته گردیده است به عنوان مثال مأموریت دولت قبلی که اجرا کننده برنامه چهارم بود رشد پایدار اقتصادی و دانایی محور می بود. در این دوره سازمان مدیریت و برنامه ریزی حذف گردید.

برنامه پنجم- در این برنامه پیشرفت و عدالت مأموریت تثبیت مبانی رشد اقتصادی و رفاه اجتماعی در نظر گرفته شده است.

در این برنامه ها رشد اقتصادی – بهبود وضعیت دیگر حوزه ها می باشد کیفیت زندگی مورد توجه بوده است.

تهدید زدایی که قبلاً مطرح می بود بایستی مروری بر آن صورت گیرد . و نیز مقابله با افزایش قیمتها و گرانی و مهار آنها و نیز مقابله با تورم و مهار آن اقداماتی صورت پذیرد.